अनपेक्षित परिणामले देउवा-प्रचण्डको सहयात्रा धरापमा : यी हुन् भावी सत्ता गठबन्धनका ५ सम्भावना

बिजपाटी संवाददाता

बिजपाटी संवाददाता

Nov 23, 2022 | 01:45:47 PM मा प्रकाशित

laxmi bank

यही मङ्सिर ४ गते सम्पन्न प्रतिनिधि र प्रदेश सभाको निर्वाचनमा देखिएको अनपेक्षित र मिश्रित परिणामले सत्तारूढ गठबन्धनको अबको सहयात्रा जोखिममा पर्ने देखिन्छ ।

प्रारम्भिक मतपरिणामले यसअघिको सीट संख्या जोगाउने उद्देश्यका साथ नेपाली कांग्रेससँग गठबन्धन गरेको माओवादी केन्द्रको अपेक्षामा तुषारापात गरिदिएको छ । त्यस्तै एमालेबाट विभाजित भए बनेको नेकपा एकीकृत समाजवादीले पनि गठबन्धनबाट अपेक्षित लाभ हासिल गर्न सकेको छैन । चुनावको अन्तिम परिणाम अझै नआएको भएपनि नेकपा एस राष्ट्रिय पार्टी हुन गाह्रो छ ।

त्यस्तै गठबन्धनमा आबद्ध राष्ट्रिय जनमोर्चाका अध्यक्ष चित्र बहादुर केसीले मात्र अग्रता लिएका छन् । जनता समाजवादी पार्टी बाहिरिएपछि गठबन्धनमा भित्रिएको लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीले पनि राष्ट्रिय पार्टीको मान्यता नपाउने प्रारम्भिक मत परिणामले देखाएको छ ।

केही महिनाअघि मात्र गठित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले संसदमा बलियो उपस्थिति देखाउने सम्भावना बढिरहेका बेला आगामी सत्ता गठबन्धन क-कसको बीचमा हुन्छ भनेर भन्न गाह्रो छ । तर राजनीतिक दलहरूको यसअघिको प्रवृत्ति हेर्दा कतिपय अनुमान भने लगाउन सकिन्छ ।

सम्भावना १ - पुनः वामगठबन्धन, प्रतिपक्षमा कांग्रेस  

२०७४ सालको निर्वाचन भन्दा अगाडि तिक्ततापूर्ण सम्बन्ध रहेका एमाले र माओवादीबीच रातारात चुनावी तालमेल भएको थियो । कांग्रेसलाई संसदमा रोक्ने रणनीतिस्वरूप माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड' र एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीबीच भएको सहमतिका कारण दुवै पार्टी एक भएर तीन वर्ष भन्दा बढी मिलिजुली सत्ताको स्वाद चाखे । तत्कालीन प्रधानमन्त्री ओलीले संसद विघटन गरेपछि एकता टिक्न सकेन । माओवादी र एमाले अलग भए भने एमाले थप विभाजित भयो ।

अब आउने परिणामले कांग्रेस या एमाले दुवैको बहुमत पुग्ने नदिने निश्चित छ । यस्तो अवस्थामा ओली र प्रचण्डको पहलमा उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जसपासमेतलाई सहभागी गराउने गरी सत्ता गठबन्धनको खाका बन्न सक्छ । वाम एकताको पक्षमा नरहेका एमालेका वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलको हार र महासचिव शंकर पोखरेलको कमजोर पर्फर्मेन्सले यसको संकेत पनि गरिसकेको छ ।

रुपन्देहीबाट विष्णु पौडेल निर्वाचित भए भने पुनः वाम गठबन्धनको आधार अझ बलियो हुन्छ । पौडेल तत्कालीन नेकपाका महासचिव थिए भने ओली र प्रचण्ड दुवैसँग निकट सम्बन्ध रहेका नेता हुन् । वाम गठबन्धन भएको अवस्थामा पहिलो पार्टी भएर पनि कांग्रेस प्रतिपक्षमा बस्नुपर्ने हुनसक्छ । अनि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी तेस्रो तर निर्णायक शक्तिको रूपमा संसदमा उपस्थित हुनेछन् ।

सम्भावना २ : कांग्रेस नेतृत्वको गठबन्धन

कांग्रेस पहिलो पार्टी बन्ने निश्चित जस्तै छ तर अपेक्षित सीट भने आउने देखिन्न । बहुमत पुर्याउनका लागि राप्रपा, रास्वपा र अन्य दलहरूको साथ कांग्रेसलाई चाहिन सक्छ । माओवादी केन्द्रसँग मात्र मिलेर पनि कांग्रेसले सरकार बनाउन नसक्ने स्थिति प्रारम्भिक मतपरिणामले देखाएको छ ।

कांग्रेसले गठबन्धनमा घात गरेको आरोप माओवादी केन्द्र र नेकपा एसका कतिपय नेताहरूले लगाइसकेका छन् । त्यसैले देउवा र प्रचण्डको सहयात्रामा ब्रेक लाग्ने देखिन्छ । कांग्रेसले दुई कम्युनिस्ट शक्तिहरूबेगर पनि रास्वपा र राप्रपासँग मिलेर सरकार बनाउन कठीन छ तर असम्भव भने छैन । यसो हुँदा एमाले प्रमुख प्रतिपक्षी दल बन्नेछ ।

सम्भावना ३ : प्रचण्ड प्रधानमन्त्री

चुनावी अभियानका क्रममा प्रचण्डले आफू प्रधानमन्त्री बन्ने भन्दै धेरै ठाउँमा सम्बोधन गरेका थिए । माओवादीको कमजोर पर्फर्मेन्सले त्यो सम्भावनालाई क्षीण बनाएको छ भने असम्भव पनि देखिन्न ।

कांग्रेसले प्रचण्डलाई नै प्रधानमन्त्री मानेको खण्डमा पनि अन्य दलहरूको पोजिसन के हुन्छ भन्ने अहिले नै भन्नु हतार हुन्छ । तर कांग्रेसभित्र गगन थापा र विश्वप्रकाशको उदय हुनु, माओवादीप्रति रास्वपाका रवि लामिछाने अनुदार हुनु, गठबन्धनका दलहरूबीच विश्वासको संकट आउनु, राप्रपासँग माओवादीको सैद्धान्तिक मतभेद जस्ता विषयहरूले प्रचण्डको प्रधानमन्त्री बन्ने चाहनालाई कमजोर बनाएका छन् ।

यद्यपी ओलीसँग समझदारी बनेमा प्रचण्ड एमालेको सहयोगबाट पनि प्रधानमन्त्री बन्न सक्छन् । पुनः वामगठबन्धनको सम्भावना रहेपनि प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री बनाउन एमाले तयार हुनुपर्छ । निर्वाचनको अन्तिम परिणाम आएपछि मात्र सत्ता रणनीति बनाउने पर्खाइमा एमाले देखिन्छ ।

सम्भावना ४ : रवि र गगनको गठबन्धन

बलियो मतान्तरले काठमाडौँ ४ बाट निर्वाचन जितेका गगन थापाले यसअघि नै आफू कांग्रेसको संसदीय दलमा भिड्ने र प्रधानमन्त्री बन्न प्रयास गर्ने बताइसकेका छन् । कांग्रेसभित्र विश्वप्रकाश, प्रदीप पौडेल जस्ता नेताहरूको उदयले गगनको यो चाहनालाई बलियो गरी कार्यान्वयन गर्न सहयोग पुर्याउछ ।

तर पार्टीभित्र सभापति शेरबहादुर देउवाको प्रभाव कम छैन । गगनले यो अवस्थामा बाहिरी दलको समर्थन आफूलाई भएको देखाउनु पर्नेछ र संसदीय दलको निर्वाचनलाई प्रभावित पार्ने रणनीति लिनुपर्ने हुनसक्छ । नयाँ युवापुस्ताले प्रधानमन्त्री देख्न चाहेका गगन थापाले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी र अन्य दललाई आफ्नो पक्षमा लिए मात्र उनको प्रधानमन्त्री बन्ने चाहना साकार हुन सक्छ ।

रास्वपासँग मिल्दा पनि बहुमत आउने परिस्थिति नभएको अवस्थामा गगनले अन्य दलहरूलाई पनि सँगै लिएर हिंड्न सक्ने खुबी देखाउनुपर्नेछ ।

सम्भावना ५ : सरकार नै बन्न नसक्ने स्थिति र संसद विघटन

संविधानको धारा ७६ मा सरकार बन्ने प्रावधानहरूको बारेमा चर्चा गरिएको छ । उपधारा १ मा बहुमत प्राप्त दलको संसदीय दलको नेता प्रधानमन्त्री बन्न सक्ने उल्लेख गरिएको छ, प्रारम्भिक मतपरिणामले देखाएको नतिजा त्यस्तो हुनेछैन ।

अब सरकार निर्माणको प्रकृया स्वतः दोस्रो उपधारामा प्रवेश गर्छ । दुई वा दुईभन्दा बढी दलको समर्थनका बहुमत प्राप्त गर्न सक्ने व्यक्तिलाई राष्ट्रपतिले प्रधानमन्त्री बनाउन सक्ने प्रावधान दोस्रो उपधारामा छ । संसदमा रहेका दलहरू मिल्न नसकेको अवस्थामा राष्ट्रपतिले सबैभन्दा ठूलो दलको नेतालाई प्रधानमन्त्री बनाएर एक महिनाभित विश्वासको मत लिन संसद पठाउन सक्नेछिन् ।

तर दलहरूबीच आउन सक्ने सम्भावित किचलोका कारण उपधारा ५ अन्तर्गत बहुमत प्राप्त गर्न सक्ने पर्याप्त आधारसहित कुनै एक संसद सदस्यले प्रधानमन्त्री दाबी गर्न सक्ने प्रावधान कार्यान्वयन हुन सक्छ । सो संसद सदस्यले पनि एक महिनाभित्र विश्वासको मत लिन नसकेमा संसद विघटन हुन सक्ने प्रावधान संविधानमा छ ।

 

 

Share Your Thoughts

Recent News

Main News

TRENDING

Close in 7


Bizpati.com © 2020. All Rights Reserved