४ कम्प्युटरबाट सुरु भएको आरबीबीको डिजिटल यात्रा: २०५२ साल बन्यो 'टर्निङ्ग पोइन्ट'

मोहम्मद अज्मत अलि

मोहम्मद अज्मत अलि

Oct 12, 2020 | 11:47:26 AM मा प्रकाशित

sarbottam cement

समयक्रमसँगै बैंकहरुको नारापनि बदलिएको छ। कुनै बेला घरघरमा बैंक भन्ने नारा दिएका बैंकहरु यतिखेर हातहातमा बैंक भनेर आफ्नो सेवाको प्रचार गरिरहेका छन्। यसले नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमा प्रविधिको तिब्र विकासको झल्को दिएको छ। 

पछि स्थापना भएका विशेषगरि निजि लगानीका बैंकहरुले आफ्नो स्थापना तथा संचालनको समयदेखि नै प्रविधिलाई आत्मसाथ गरेपनि सरकारी स्वामित्वका वाणिज्य बैंकहरुले संचालनमा आएको केहि वर्षपछि मात्र आफुलाई ढड्डाबाट स्तरोन्नति गरेको पाइन्छ। 

विक्रम सम्बत २०२२ सालमा स्थापना भएको सरकारी स्वामित्वको राष्ट्रिय बाणिज्य बैंकले पनि स्थापनाकालको ढड्डाको युगदेखि डिजिटलयुगसम्मको यात्रा तय गरिसकेको छ। तर प्रतिस्पर्धी निजि लगानीका बैंकहरुलाई भन्दा आरबीबीलाई प्रविधिको तिब्र विकासलाई अँगालेर सेवालाई प्रविधिमैत्री बनाउन धेरै कसरत गर्नुपरेको देखिन्छ। 

वासलातको आकार, मुनाफाको अंक, शाखा संख्या, ग्राहक संख्या तथा अन्य बिभिन्न सूचकमा राष्ट्रिय बाणिज्य बैंक बाणिज्य बैंकहरुमै अव्वल दहरिएको छ। तर स्थापना तथा संचालनको समयमै आधुनिक प्रविधिलाई अँगालेर बैंकिङ सेवा सुरु गरेका पछिल्ला पुस्ताका बाणिज्य बैंकहरु सरह आफुलाई उभ्याउन मात्र नभई बैंकिङ मै नेतृत्व लिनलाई आरबीबीले धेरै मिहिनेत गर्नुपरेको छ। 

'रिकन्सिलेशन' का लागि विश्व बैंकले २०४४-४५ साल तिर आरबीबीलाई ४ वटा कम्युटर दिएको थियो। सम्भवत: आरबीबीमा कम्प्युटर भित्रिएको यो नै पहिलो पटक थियो। तर विश्व बैंकले कम्प्युटर दिएपनि त्यसका तीन बर्ष कुनै प्रगति नभएपछि बैंकले २०४७ सालमा एक जना प्रोग्रामर भर्ना गर्यो। 

पहिलो चरणमा विशाल बजारको डिपोजिटलाई कम्प्युटराईज्ड गर्ने काम सुरु भयो। यो सुरुवातनै आरबीबीका लागि डिजिटलको यात्रा तय गर्ने माध्यम बन्यो। २०४८ सालमा राष्ट्रिय कम्प्युटर केन्द्रले तयार गरेको सफ्टवेयर बैंकको कम्प्युटरमा जडान भयो। त्यसपछि टेकु र भोटाहिटी शाखाको निक्षेप र सुनचाँदी कर्जालाई  कम्प्युटराईज्ड गर्ने काम भयो। 

यसरी काम गर्दै जाँदा २०४५ सालमा हार्डवेयरसँग सम्बन्धित दुई जना एक जना इलेक्ट्रिक र अर्को कम्प्युटर हार्डवयर इन्जिनियरलाई बैंकले भर्ना गर्यो। र प्रविधिमैत्री बनाउने रणनीतिअनुसार बैंकले २०५१ सालमा ५ जना प्रोग्रामर, एक जना हार्डवयर म्यानेजर र एक जना सफ्टवेयर म्यानेजर गरि ७ जना नियुक्त गर्यो। र त्यसपछि राष्ट्रिय कम्प्युटर केन्द्रले दिएको प्रोग्राम हेरेर एउटा प्रोग्राम बनाएर आरबीबीका केहि शाखामा लगाउने काम भयो। ति ५ जना प्रोग्रामर मध्येका एक हुन्, हाल आरबीबीका सहायक कार्यकारी अधिकृत दिवेश प्रसाद लोहनी।