भारतकै ठुलो डिजिटल बैंक पेटीएममाथि भारतीय केन्द्रिय बैंकको प्रतिबन्ध, कस्तो पर्छ असर ?

बिजपाटी संवाददाता

बिजपाटी संवाददाता

Feb 03, 2024 | 02:04:48 PM मा प्रकाशित

laxmi  sunrise bank

भारतीय रिजर्व बैंक अर्थात आरबीआईले पेटीएम पेमेन्ट बैंकमा प्रतिबन्धको घोषणा गरेको छ। आरबीआईका अनुसार पेटीएमका धेरै सेवाहरू फेब्रुअरी २९ पछि बन्द हुनेछन्। आरबीआईले पेटीएमले नियम उल्लङ्घन गरेको भन्दै यस्तो निर्णय गरेको जनाएको छ ।

आरबीआईको यो घोषणापछि पेटीएमको सेयरमा भारी गिरावट आएको थियो। बिहीबार कारोबार सुरु हुनुअघि नै पेटीएमको शेयर २० प्रतिशतले घटेको थियो। पेटीएमको शेयरको मूल्य ६०९ रुपैयाँ पुगेको छ, जुन पछिल्लो ६ हप्तामा सबैभन्दा कम मूल्य हो।

आरबीआईको आदेशले समाजको ठूलो वर्गलाई असर गर्न सक्छ किनभने पेटीएमको डिजिटल भुक्तानी बजारमा १६-१७  प्रतिशत हिस्सा छ र विज्ञहरूका अनुसार यसबाट करोडौं मानिसहरू प्रभावित हुन सक्छन्।

यस सम्बन्धमा आरबीआईले बुधबार एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गरेको हो । जहाँ भनिएको छ, "Paytm को अडिट रिपोर्ट र बाह्य लेखा परीक्षकहरूको रिपोर्टले पत्ता लगायो कि Paytm ले बारम्बार नियमहरूको उल्लङ्घन गरेको छ, त्यसैले बैंकिंग नियमन ऐनको नियम 35A अन्तर्गत, फेब्रुअरी 29 पछि पेटीएम भुक्तानी बैंक ग्राहकलाई कुनै पनि क्रेडिट-जमा गर्न, लेनदेन, वालेट फास्ट ट्याग प्रयोग गर्न पाइने छैन।"

"Paytm ले आफ्ना ग्राहकहरूलाई आफ्नो ब्यालेन्स निकाल्न र प्रयोग गर्नका लागि पूर्ण सुविधा उपलब्ध गराउनु पर्नेछ। यो सुविधा पेटीएमको बचत र चालू खाता भएका वा फास्ट्याग प्रयोग गर्ने ग्राहकहरूका लागि पनि उपलब्ध हुनेछ।

फेब्रुअरी 29 पछि, पेटीएम पेमेन्ट बैंक लिमिटेडका ग्राहकहरूले यसलाई प्रयोग गर्न सक्ने छैनन् र आरबीआईले पेटीएमलाई मार्च 15 सम्ममा नोडल खाता सेटल गर्न भनेको छ।पेटीएमको मूल कम्पनी वन९७ कम्युनिकेसन अर्थात् ओसीएलले पेटीएम पेमेन्ट्स बैंकले आरबीआईको निर्देशन पालना गर्न काम गरिरहेको र अब यो काम अझ छिटो गरिने जनाएको छ ।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "भुक्तानी कम्पनी भएकोले, OCL ले Paytm Payments Bank मात्र होइन धेरै बैंकहरूसँग काम गर्दछ। "हामी यो प्रक्रियालाई तीव्रता दिइरहेका छौं र एक पटक प्रतिबन्ध लागू भएपछि, हामी हाम्रा बैंक साझेदारहरूमा पूर्ण रूपमा निर्भर हुनेछौं।"

"भविष्यमा, OCL ले अन्य बैंकहरूसँग मात्र काम गर्नेछ र पेटीएम भुक्तानी बैंकसँग होइन।"

पेटीएम भुक्तानी बैंक के हो ?

आरबीआईको निर्णयले कस्तो प्रभाव पार्छ भनेर बुझ्नको लागि, पहिले पेटीएम बैंक के हो र यो सामान्य बैंक भन्दा कसरी फरक छ भनेर जान्न महत्त्वपूर्ण छ। पेटीएम पेमेन्ट बैंकले मात्र पैसा जम्मा गर्न सक्छ, तिनीहरूसँग ऋण दिने अधिकार छैन। उनीहरूले डेबिट कार्ड जारी गर्न सक्छन् तर क्रेडिट कार्ड जारी गर्न उनीहरूले ऋणदाता नियामकसँग सम्झौता गर्नुपर्नेछ।

यसको मतलब यो एक बैंक खाता हो जसमा पैसा राख्न सकिन्छ, सामान्यतया व्यापारीहरूले प्राप्त गरेको भुक्तानी तिनीहरूको पेटीएम भुक्तानी खातामा जान्छ र त्यसपछि पैसा तिनीहरूको बैंक खाताहरूमा स्थानान्तरण गरिन्छ।

बदलामा, Paytm ले आफ्ना ग्राहकहरूलाई क्रेडिट अंक दिन्छ।

Paytm को मूल कम्पनीको नाम One97 Communications हो र यो कम्पनीसँग प्रिपेड भुक्तानी साधन अर्थात PPI लाइसेन्स छ जुन सन् २०१७ मा Paytm Payment Bank सुरु गर्न प्रयोग गरिएको थियो।

तपाईको वालेट र UPI लाई के हुनेछ?

फेब्रुअरी 29 सम्म, पेटीएमका सबै सेवाहरू सामान्य रूपमा काम गर्नेछन्। यसपछि, पेटीएम वालेट र यूपीआई सेवा प्रयोग गर्ने मानिसहरूका लागि केही परिवर्तनहरू हुनेछन्। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा, यदि तपाइँसँग पहिले नै तपाइँको वालेटमा पैसा छ भने, तपाइँ यसलाई अर्को ठाउँमा स्थानान्तरण गर्न सक्नुहुन्छ तर वालेटमा कुनै रकम जम्मा गर्न सकिँदैन।

यद्यपि, यदि तपाईंले आफ्नो पेटीएम खाता तेस्रो पक्षको बैंकमा लिङ्क गर्नुभएको छ भने, तपाईंको पेटीएमले काम गर्न जारी राख्नेछ र तपाईंले UPI भुक्तानी प्रयोग गर्न जारी राख्नुहुनेछ।

तेस्रो पक्ष वा बाह्य बैंक भनेको हो कि यदि तपाइँ स्टेट बैंक अफ इन्डिया, एचडीएफसी बैंक वा पञ्जाब नेशनल बैंक सहित कुनै पनि मान्यता प्राप्त बैंकको खाता पेटीएममा प्रयोग गर्नुहुन्छ भने, तपाइँको लागि केहि परिवर्तन हुने छैन। तर यदि तपाइँ पेटीएम बैंकसँग लिङ्क गरिएको वालेट प्रयोग गर्दै हुनुहुन्छ भने तपाइँ यो गर्न सक्षम हुनुहुने छैन। फागुन २९ गतेपछि बैंक खाता वा वालेटमा ऋण लिन सकिने छैन ।

के व्यापारीहरूले Paytm मार्फत भुक्तानी स्वीकार गर्नेछन्?

आफ्नो पेटीएम भुक्तानी बैंक खातामा पैसा प्राप्त गर्ने पसलहरूले भुक्तानी प्राप्त गर्न सक्ने छैनन्। यो किनभने तिनीहरूको खाताहरूमा क्रेडिट अनुमति छैन, तर धेरै व्यापारी वा कम्पनीहरूसँग अन्य कम्पनीहरूको QR स्टिकरहरू छन् जसको माध्यमबाट उनीहरूले डिजिटल भुक्तानीहरू स्वीकार गर्न सक्छन्।

फिनटेक बजारमा आरबीआईको निर्णयले कस्तो असर पार्छ? 

आरबीआईको यस निर्णयलाई लिएर भारत–पेका उद्यमी तथा संस्थापक अशनीर ग्रोवरले आरबीआईको यस्तो कार्यले फिनटेक क्षेत्रलाई ध्वस्त पार्ने बताएका छन् । यस मुद्दामा आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै, उनले भने, "मैले बुझिन, स्पष्ट रूपमा आरबीआईले फिनटेक व्यवसाय चाहँदैन। यस्ता गतिविधिले क्षेत्र पनि ध्वस्त हुनेछ ।

यस विषयमा अर्थ मन्त्रालय, अर्थमन्त्री र प्रधानमन्त्रीले हस्तक्षेप गर्नुपर्छ । आज IIM-IIT आफ्ना विद्यार्थीहरूको नियुक्तिको लागि संघर्ष गरिरहेका छन्। यस किसिमको लापरबाही देशका लागि राम्रो होइन । विश्वमा UPI लाई ठुलो पारेर सुरु गर्नेलाई सजाय दिनु ठीक होइन।"

पेटीएम शेयरधारकहरूलाई के हुनेछ?

आरबीआईले पेटीएमलाई लिएर आदेश जारी गरेदेखि नै यसको सेयरको मूल्य ओरालो लागेको छ र यो मूल्य अझै घट्ने विज्ञहरुको विश्वास छ ।

यसको प्रभाव सेयरधनीमा पक्कै पर्ने गुलाटी बताउँछन् । पेटीएमका तीनवटा संस्थाहरू छन् र ती मध्ये एउटा बन्द हुन लागेको छ, त्यसैले यसको प्रभाव ठूलो हुनेछ।तर यो हेर्न बाँकी छ कि तिनीहरूको सबैभन्दा ठूलो सेवाहरू जस्तै पेटीएम वालेट र UPI जारी रहनेछ र तिनीहरूले गिरावटलाई रोक्न सक्षम हुनेछन्।

Share Your Thoughts

Recent News


Main News

Close in 7


Bizpati.com © 2020. All Rights Reserved